{"id":3788,"date":"2026-02-06T00:11:05","date_gmt":"2026-02-05T16:11:05","guid":{"rendered":"https:\/\/airscan.org\/?p=3788"},"modified":"2026-02-06T00:11:08","modified_gmt":"2026-02-05T16:11:08","slug":"luchtkwaliteit-in-de-grote-belgische-steden-een-vergelijking-over-vijf-jaar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/airscan.org\/nl\/insights\/outdoor-monitoring\/air-quality-across-major-belgian-cities-a-five-year-comparison\/","title":{"rendered":"Luchtkwaliteit in de grote Belgische steden: een vergelijking over vijf jaar"},"content":{"rendered":"<p>De luchtkwaliteit in Europese steden is verschoven van een technische kwestie naar een prioriteit voor de volksgezondheid. Steeds meer bewijs linkt luchtvervuiling aan aandoeningen van de luchtwegen en het hart- en vaatstelsel, evenals aan een verhoogde vroegtijdige sterfte. Die bezorgdheid werd in 2021 nog groter toen de <strong>Wereldgezondheidsorganisatie<\/strong> Er zijn bijgewerkte richtlijnen voor de luchtkwaliteit uitgebracht, waarin de aanbevolen blootstellingslimieten aanzienlijk zijn verlaagd.<\/p>\n\n\n\n<p>Tegen deze achtergrond heeft Airscan een technisch onderzoek uitgevoerd naar trends in luchtvervuiling in de grootste stedelijke centra van Belgi\u00eb. De analyse onderzoekt hoe de belangrijkste verontreinigende stoffen zich de afgelopen vijf jaar hebben ontwikkeld in Brussel, Antwerpen, Gent, Charleroi en Luik \u2013 steden die samen een groot deel van de stedelijke blootstelling van het land vertegenwoordigen.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" style=\"padding-top:40px;padding-bottom:0px\">Analyseoverzicht<\/h4>\n\n\n\n<p>De beoordeling maakt gebruik van open-source data van <strong><a href=\"https:\/\/irceline.be\/en\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">IRCELINE<\/a><\/strong>, het nationale netwerk voor luchtkwaliteitsmonitoring van Belgi\u00eb. Om transparantie en vergelijkbaarheid te garanderen, werd in het centrum van elke stad \u00e9\u00e9n referentiestation voor stedelijke achtergrondmetingen geselecteerd:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Brussel \u2013 Station 41R001 (Ninovesteenweg, Sint-Jans-Molenbeek)<\/li>\n\n\n\n<li>Antwerpen \u2013 Station 42R805 (Belgi\u00eblei, Antwerpen)<\/li>\n\n\n\n<li>Gent \u2013 Station 44R701 (Koning Willem I-kaai, Gent)<\/li>\n\n\n\n<li>Charleroi \u2013 Station 45R501 (Rue \u00c9mile Tumelaire, Charleroi)<\/li>\n\n\n\n<li>Luik \u2013 Station 43R222 (Rue du Ch\u00e9ra, Luik)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>De analyse richt zich op drie verontreinigende stoffen die veelvuldig worden gebruikt als indicatoren voor de luchtkwaliteit in stedelijke gebieden: fijnstof met een aerodynamische diameter kleiner dan 10 micrometer (PM10), fijnstof kleiner dan 2,5 micrometer (PM2,5) en stikstofdioxide (NO\u2082). De gemeten waarden werden vergeleken met de grenswaarden die zijn vastgesteld door zowel de Europese Unie als de Wereldgezondheidsorganisatie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"682\" height=\"192\" src=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-10.26.29.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-3796\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Tabel 1. Luchtverontreinigende stoffen en bijbehorende grenswaarden<\/em><br><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" style=\"padding-top:40px;padding-bottom:0px\">Fijnstof (PM10)<\/h4>\n\n\n\n<p>In de vijf steden overschreden de gemiddelde jaarlijkse PM10-concentraties gedurende het grootste deel van de periode 2019-2023 de richtlijnen van de WHO. Charleroi was de enige uitzondering in 2023, met een gemiddelde concentratie van 13,4 \u00b5g\/m\u00b3. Alle gerapporteerde waarden bleven echter binnen de huidige grenswaarden van de Europese Unie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"270\" src=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-10.29.18-1.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-3794\" srcset=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-10.29.18-1.webp 900w, https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-10.29.18-1-768x230.webp 768w\" sizes=\"(max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Tabel 2. Gemiddelde PM10-concentratie (\u00b5g\/m\u00b3) in vijf Belgische steden gedurende vijf jaar.<\/em>rs<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Op stadsniveau is er geen eenduidig, stabiel nationaal patroon te zien. In Brussel bereikten de PM10-concentraties in 2021 een minimum, waarna ze in de daaropvolgende jaren licht stegen en terugkeerden naar niveaus vergelijkbaar met 2020. Antwerpen liet slechts beperkte verbetering zien, met jaarlijkse gemiddelden die gedurende de periode schommelden tussen 23 en 25 \u00b5g\/m\u00b3.<\/p>\n\n\n\n<p>Gent liet een meer uitgesproken verschuiving zien. Tussen 2022 en 2023 daalden de gemiddelde PM10-concentraties met ongeveer 241 ton. Ondanks deze daling bleven de niveaus boven de meest recente richtlijn van de WHO. In Walloni\u00eb vertoonde Luik een bescheiden daling na een piek in 2019, gevolgd door relatieve stabiliteit, terwijl Charleroi in 2023 het laagste gemeten PM10-niveau bereikte.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"1162\" height=\"544\" src=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-11.21.55.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-3791\" srcset=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-11.21.55.webp 1162w, https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-11.21.55-768x360.webp 768w\" sizes=\"(max-width: 1162px) 100vw, 1162px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Figuur 1. Evolutie van de PM10-concentratie gedurende vijf jaar in vijf Belgische steden.<\/em>s<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Seizoensgebonden clustering laat een consistent patroon zien in verschillende steden. De gemiddelde PM10-concentraties bereiken een piek in de winter- en lenteperiode, met de hoogste waarden doorgaans in april. Deze trend weerspiegelt een combinatie van emissies van verwarmingsinstallaties in woningen en een toename van fijnstof als gevolg van pollen en secundaire aerosolen.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1162\" height=\"524\" src=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-10.38.26.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-3797\" srcset=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-10.38.26.webp 1162w, https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-10.38.26-768x346.webp 768w\" sizes=\"(max-width: 1162px) 100vw, 1162px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Figuur 2. Jaarlijks PM10-concentratieprofiel, gemiddeld over de onderzochte steden.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" style=\"padding-top:40px;padding-bottom:0px\">Fijnstof (PM2.5)<\/h4>\n\n\n\n<p>Fijnstof volgde een vergelijkbaar traject. De gemiddelde jaarlijkse PM2.5-concentraties overschreden de richtlijnen van de WHO in alle steden die in het onderzoek waren opgenomen, maar bleven onder de huidige EU-limietwaarden. In ongeveer de helft van de waarnemingen waren de gemeten concentraties meer dan twee keer zo hoog als de drempelwaarde van de WHO.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"888\" height=\"278\" src=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-10.41.01.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-3792\" srcset=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-10.41.01.webp 888w, https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-10.41.01-768x240.webp 768w\" sizes=\"(max-width: 888px) 100vw, 888px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em><em>Tabel 3. Gemiddelde PM2.5-concentratie in vijf Belgische steden gedurende vijf jaar.<\/em><\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Net als bij PM10 kwam er geen consistente trend in de hele stad naar voren, met \u00e9\u00e9n opmerkelijke uitzondering. In 2020 werd een duidelijke daling van de PM2.5-concentraties waargenomen, samenvallend met de lockdownmaatregelen vanwege COVID-19 en een sterke afname van het verkeer en de industri\u00eble activiteit.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"1162\" height=\"544\" src=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-11.21.55.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-3791\" srcset=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-11.21.55.webp 1162w, https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-11.21.55-768x360.webp 768w\" sizes=\"(max-width: 1162px) 100vw, 1162px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Figuur 3. Ontwikkeling van de PM2.5-concentratie gedurende vijf jaar in vijf Belgische steden.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" style=\"padding-top:40px;padding-bottom:0px\">Stikstofdioxide (NO\u2082)<\/h4>\n\n\n\n<p>De concentraties stikstofdioxide weerspiegelden de algemene trends in fijnstof. De gemiddelde jaarlijkse NO\u2082-waarden overschreden de richtlijnen van de WHO, maar bleven ruim onder de EU-grenswaarden.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"904\" height=\"272\" src=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-11.44.42.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-3790\" srcset=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-11.44.42.webp 904w, https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-11.44.42-768x231.webp 768w\" sizes=\"(max-width: 904px) 100vw, 904px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em><em>Tabel 4. Gemiddelde NO\u2082-concentratie in vijf Belgische steden gedurende vijf jaar.<\/em><\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Antwerpen registreerde in 2019 de hoogste gemiddelde jaarlijkse concentratie (35,4 \u00b5g\/m\u00b3), terwijl de laagste waarde in 2023 in Luik werd waargenomen (13 \u00b5g\/m\u00b3). Tussen 2019 en 2020 vond een scherpe daling van meer dan 201 \u00b5g\/m\u00b3 plaats, grotendeels toe te schrijven aan de verminderde verkeersdrukte tijdens de pandemie. De concentraties herstelden zich gedeeltelijk in de twee daaropvolgende jaren, maar bereikten niet het niveau van v\u00f3\u00f3r de pandemie. Een verdere daling in 2023 resulteerde in de laagste nationale gemiddelden die gedurende de onderzoeksperiode werden waargenomen.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"1162\" height=\"544\" src=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-11.21.55.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-3791\" srcset=\"https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-11.21.55.webp 1162w, https:\/\/airscan.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot-2024-08-21-at-11.21.55-768x360.webp 768w\" sizes=\"(max-width: 1162px) 100vw, 1162px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Figuur 4. Evolutie van de NO\u2082-concentratie gedurende vijf jaar in vijf Belgische steden.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" style=\"padding-top:40px;padding-bottom:0px\">Wat de gegevens suggereren<\/h4>\n\n\n\n<p>De bevindingen bevestigen een aanhoudend verschil tussen de waargenomen luchtkwaliteit in stedelijke gebieden in Belgi\u00eb en de door de WHO vastgestelde gezondheidsnormen. Met uitzondering van \u00e9\u00e9n PM10-meting in Charleroi in 2023 voldeed geen van de geanalyseerde jaargemiddelden volledig aan de WHO-richtlijnen.<\/p>\n\n\n\n<p>Deze kloof zal naar verwachting steeds grotere gevolgen hebben. De Europese normen voor luchtkwaliteit worden momenteel herzien en zullen naar verwachting dichter bij de aanbevelingen van de WHO komen te liggen. Zelfs als steden voldoen aan de huidige EU-limieten, zullen er aanvullende reducties nodig zijn om aan de toekomstige wettelijke eisen te voldoen.<\/p>\n\n\n\n<p>Tegelijkertijd wijzen de gegevens op geleidelijke vooruitgang. De in 2023 gemeten concentraties waren over het algemeen lager dan die van de jaren v\u00f3\u00f3r de pandemie, ondanks de terugkeer van het verkeer en de economische activiteit. Verbeteringen in de monitoring, in combinatie met gerichte initiatieven om de vervuiling te verminderen, lijken zich te vertalen in meetbare winst \u2013 zij het in een tempo dat nog steeds ongelijkmatig is per stad.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Een vijfjarige analyse van luchtkwaliteitsgegevens in de grootste steden van Belgi\u00eb laat een geleidelijke verbetering zien, maar er blijven ook tekortkomingen ten opzichte van de gezondheidsrichtlijnen van de WHO. Hoewel de concentraties fijnstof en stikstofdioxide binnen de EU-limieten blijven, overschrijden de meeste stedelijke gebieden nog steeds de drempelwaarden die verband houden met gezondheidsrisico&#039;s op de lange termijn.<\/p>","protected":false},"author":8,"featured_media":3795,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-3788","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-outdoor-monitoring"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/airscan.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3788","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/airscan.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/airscan.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/airscan.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/airscan.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3788"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/airscan.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3788\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3798,"href":"https:\/\/airscan.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3788\/revisions\/3798"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/airscan.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3795"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/airscan.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/airscan.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/airscan.org\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}